JOZEF HALAS

Jozef Halas – konsekwentny indywidualista, ktory stworzyl wlasny jezyk malarski czerpiac inspiracje z natury, szczegolnie pejzazu Nowego Sacza. Tworzyl cykle: Figury, Gory, Piony – Skosy, Wnetrza czy Przeciwstawienia w technikach malarstwa olejnego, gwaszy i rysunkow. Wieloletni pedagog, profesor Panstwowej Wyzszej Szkoly Sztuk Plastycznych pozniej Akademii Sztuk Pieknych we Wroclawiu. Uczen Eugeniusza Gepperta.

Pracowal na abstrakcyjnych formach malarskich, tworzac pejzaze oraz obrazujac pojecia. Pisal o zyciu, sztuce i naturze swiata (m.in. ksiazka “Poradnik dla asystenta”). Inspirowal sie ludowoscia i natura. Mistrz koloru i struktury malarskiej.

Jak pisze Mariusz Hermansdorfer: „ (…)W ostatnim okresie Halas wykorzystuje wczesniejsze motywy swoich prac: geometryczne figury, rytm przeciwstawnych linii, uklady punktow. Nawiazuje do doswiadczen, ktore przyniosly mu dzialania w naturze – malowanie na sniegu, fotografie i filmy realizowane w plenerze. Senior sztuki polskiej po osiemdziesiatym roku zycia zaczyna malowac obrazy o duzych rozmiarach.”

Mlodosc Halasa wciaz trwa, nie ma lat i jest obecna w jego sztuce pelnej kontrastow, zachwytow i zwatpien, w jego czulej i uwaznej obserwacji natury, nieustepliwym poszukiwaniu formy, koloru i relacji pomiedzy nimi.

Hermansdorfer pisal wczesniej: “ (…) kompozycje Halasa sklaniaja do kontemplacji, do odczuwania i przezywania. Nie materia, lecz duch, nie struktura organiczna, lecz promieniujaca z niej aura sa tu wazne.”*

Dlaczego gwasze?

Gwasze to jest dalsza droga wykorzystywania moich wczesniejszych doswiadczen. Jestem juz starszym panem i ograniczam się do niewielkich wymiarow. Wykorzystuje swoje wczesniejsze doswiadczenia dotyczace materii, struktury i koloru. To uwazam za najbardziej podstawowe problemy plastyczne. Kolor, materia, kompozycja.

A obecna w tych pracach faktura?

Mozna powiedziec, ze faktura jest pochodna struktury materii.

Na tej wystawie mozemy obejrzec rowniez panskie notatki. Jak je odbierac? Czy sa to pewnego rodzaju komentarze do tych prac?

Nie. Ja po prostu od bardzo dawna mialem nawyk notowania mysli. To nie zawsze byly mysli dotyczace malarstwa, czesto dotyczyly innych dziedzin zycia. Duzo pisalem o muzyce, poniewaz duzo jej sluchalem i lubie muzyke, bardzo rozna zreszta, od Bacha do Beatlesow.

Muzyka jest wazna inspiracja dla Pana?

Nie tak inspiracja, jak po prostu potrzeba. Nigdy nie malowalem muzyki i tego nie chcialem. Nie maluje filozofii, nie maluje poezji, nie maluje muzyki. Moja filozofia wynika z rozumienia malarstwa.

A co wplywa na panski obior prac, kiedy oglada Pan wystawe?

Na dobre malarstwo musza zlozyc sie dwa elementy: wrazliwosc i swiadomosc plastyczna. Sa obrazy, w ktorych najwazniejsza jest wrazliwosc, zbudowane glownie na niej. Sa tez takie, gdzie zachowana jest rownowaga miedzy wrazliwościa, a swiadomoscia plastyczna. No i sa takie, gdzie przewaza wlasnie swiadomosc plastyczna, ale nie ma jej bez wrazliwosci. Pisze teraz mala prace na temat malarstwa i wymyslilem takie motto do jednego z rozdzialow: „Nie ma doroslosci sztuki bez dziecinstwa”. To znaczy, ze nie ma swiadomosci plastycznej bez wrazliwosci.

Zaciekawilo nas, ze pominal Pan czynnik talentu. Czy talent tez jakos wplywa na tworczosc, czy jest przereklamowany?

Na ogol za „talent” ludzie uwazaja „zlota raczke”, artyste, ktory umie narysowac człowieka, konia… Rysunek to tylko jeden z rodzajow talentow plastycznych, z tym, ze ci uzdolnieni do rysunku maja klopoty z malarstwem. Dlatego ja dziele malarzy tak z grubsza na dwie grupy talentow. Jeden talent to wlasnie te zlote raczki, wirtuozi, a drugi rodzaj talentow to „wrazliwowcy”, czyli tacy, ktorzy sa uwrazliwieni na kolor i materie. Jesli to sie polaczy u kogos, to jest genialnie. Takim malarzem, ktory mial cechy wrazliwowca i wirtuoza byl Cwenarski, moj kolega na studiach, ktory na czwartym roku niestety umarl, ale zapowiadal sie na nieprawdopodobny talent.

Zrodlo: www.zpap.wroclaw.pl

Caly artykul dostepny na: http://www.zpap.wroclaw.pl/jozef-halas-gwasze












Józef Hałas, Gawsze na papierze